Octrooien

Uit Technotheek
Versie door Gea (Overleg | bijdragen) op 4 sep 2012 om 10:04
(wijz) ← Oudere versie | Huidige versie (wijz) | Nieuwere versie → (wijz)
Ga naar: navigatie, zoeken
Octrooien
250px
Eigenschappen
Categorie: Ontwerpinformatie
Originele auteur: Rutger Pull en Imro Dawson
Jaar: 2010
Wikipedia link: Octrooi

Inhoud

Beschrijving en eigenschappen

Een octrooi (ook bekend als een patent) is een middel voor een uitvinder om het exclusieve recht te krijgen om zijn uitvinding voor een bepaalde tijd en binnen een bepaald gebied comercieel uit te baten. Dit houdt in dat iemand die iets bedenkt ervoor kan zorgen dat hij er als enige van kan profiteren, zonder bang te hoeven zijn dat concurrenten zijn uitvinding overnemen.

Eisen

De term uitvinding is een zeer breed begrip. Zo is het ontwerpen van een volledig nieuw product, maar ook het bedenken van een nieuwe natuurkundige of wiskundige formule, een uitvinding. Het is bij octrooien echter alleen mogelijk om het exclusieve recht aan te vragen op een nieuw technisch product of proces. Octrooien zijn namelijk maar één manier om een bepaalde vorm van intellectueel eigendom te beschermen. Voor dingen als de uiterlijke vormgeving van een product of ideeën zonder concrete uitwerking kan bijvoorbeeld geen octrooi worden aangevraagd. Naast het octrooirecht bestaan daarom dus verschillende andere manieren om deze andere vormen van intellectueel eigendom te beschermen. Hieronder staan enkele voorbeelden:

  • Merkenrecht
  • Auteursrecht
  • Portretrecht
  • Tekeneningen of modellen recht
  • Kwekersrecht
  • Chipsrecht

Wil een vinding in aanmerking kunnen komen voor een octrooi moet het dus van toepassing zijn op een technisch product of proces. Ook wordt geeist dat het functioneren van dit product of proces aantoonbaar is. Samengevat moet de vinding dus industrieel toepasbaar zijn. Een andere eis die een octrooi aan een uitvinding stelt, is dat de uitvinding nieuw moet zijn en dat het nergens op de wereld bekend mag zijn. Dit is zelfs zo streng dat ook de uitvinder zelf vóór het indienen van zijn octrooiaanvraag geen informatie over zijn vinding aan derden mag verstrekken. Als derde eis wordt er van de vinding verwacht dat hij inventief is en dus niet te erg voor de hand ligt. Hierbij wordt als maatstaf een gemiddelde vakman genomen: indien een gemiddelde vakman de vinding zonder grote moeite uit zou kunnen voeren of bedenken, is de vinding te voor de hand liggend.

Gebied

Octrooien zijn maar in beperkte gebieden geldig. In Nederland kennen we bijvoorbeeld de Rijksoctrooiwet 1995. Deze is alleen geldig binnen Nederland. Als iemand echter zijn vinding in bijvoorbeeld Amerika wil beschermen, moet hij in Amerika een octrooi aanvragen. Naast afzonderlijke landen is het ook mogelijk om een octrooi aan te vragen bij het Europees Octrooibureau, zo kan de aanvrager in verschillende Europese landen tegelijkertijd een octrooi aanvragen.

In Nederland (net als alle andere Europese landen) is het zo dat degene die als eerste het octrooi aanvraagt (en voldoet aan de overige eisen die gesteld worden aan een octrooiaanvraag), het octrooi ook krijgt. In Amerika geldt er echter dat degene die als eerste een vinding heeft gedaan, het octrooi toekomt. Zo is het dus mogelijk dat ook nadat iemand een octrooi toegewezen heeft gekregen, iemand anders hem het octrooi afhandig maakt als die ander aan kan tonen dat hij die vinding eerder heeft gedaan.

Wie krijgt het octrooi

Indien iemand op eigen initiatief, zelf, thuis een uitvinding doet, is het simpel: die persoon kan zelf en op eigen naam een octrooi aanvragen. Zodra die persoon echter voor een bedrijf werkt of bijvoorbeeld aan een universiteit studeert, kan deze kwestie wat lastiger liggen. Wie krijgt in dit geval het octrooi en dus de rechten voor het gebruik van de vinding? Bij bedrijven is het afhankelijk van de functieomschrijving en het contract dat de persoon met het bedrijf heeft. Als er in het contract staat wie de rechthebbende is bij het doen van een uitvinding, moet dat opgevolgd worden. Indien er niets in het contract staat, moet er naar de functieomschrijving van de werknemer gekeken worden. Als daarin vermeld staat dat de werknemer uitvindingen en onderzoek moet doen voor het bedrijf, liggen de rechten bij het bedrijf. In alle andere gevallen liggen de rechten bij de werknemer.

In het geval dat een student een opdracht moet uitvoeren aan een opleidingsinstantie zoals een universiteit of bij een bedrijf in het kader van zijn of haar opleiding, is er geen sprake van een contract of functieomschrijving. In dit geval liggen de rechten bij degene waar de opdracht uit wordt gevoerd, oftewel bij de opleidingsinstantie of bij het bedrijf (zie citaat 1). Ook hier geldt weer dat dit afhankelijk is van onderling gemaakte afspraken. Mochten er geen afspraken gemaakt zijn, geldt het bovenstaande.


“Indien de uitvinding, waarvoor octrooi wordt aangevraagd, is gedaan door iemand die in het kader van een opleiding bij een ander werkzaamheden verricht, komt de aanspraak op octrooi toe aan degene bij wie de werkzaamheden worden verricht, tenzij de uitvinding geen verband houdt met het onderwerp van de werkzaamheden.”
- citaat 1: Rijksoctrooiwet 1995 art. 12 lid 2

Aanvragen

Je dient een aanvraag in bij het Nederlands octrooicentrum. Dit kun je zelf doen of door een octrooi gemachtigde laten doen. Hierna moet een onderzoek worden gedaan naar de huidige stand van techniek. Als daaruit komt dat een dergelijk product of proces nog niet bestaat en aan de rest van de eisen voldaan wordt, wordt het octrooi toegekend.

Octrooigemachtigde

Een octrooigemachtigde helpt de aanvrager met het beschrijven en indienen van een octrooiaanvraag. Hij of zij heeft een technische universitaire opleiding, minstens 3 jaar werkervaring met een ervaren octrooigemachtigde en een examen afgelegt. Daarna wordt hij beëdigd en is hij wettelijk bevoegd om advies te geven over octrooien en mag hij namens de cliënt optreden in procedures. Een octrooigemachtigde doet onderzoek naar bestaande octrooien en geeft juridische beschrijving van het product. Anders is een octrooi-expert, dit is namenlijk geen officiële titel. Iedereen mag zichzelf uitgeven voor octrooi-expert. Zij hebben vaak wel kennis over aanvragen maar mogen een client niet vertegenwoordigen bij een aanvraag.

Kosten

De kosten per octrooi kunnen heel erg verschillen. Als je een simpel octrooi zelf indient zal het enkele honderden euro’s kosten. Wanneer je een complexer octrooi wilt aanvragen en je hebt de hulp van een octrooigemachtigde nodig (die het uurloon van een advocaat heeft) gaan de kosten richten de tienduizend euro.

Wanneer je een Europees octrooi wilt aanvragen gaan de kosten omhoog vanwege onderzoek naar de stand van techniek in het buitenland. In dat geval moet je uitgaan van duizend euro voor een simpel octrooi en rond de vijftigduizend voor een zeer complex octrooi.

Daarnaast zijn er kosten voor het behoud van een octrooi. De eerste drie jaren zijn kosteloos, daarna loopt het op van €40 ,voor het 4e jaar, tot €1.400 voor het 20e jaar. Na 20 jaar is de techniek vrij beschikbaar voor iedereen.

Tactische overwegingen

Het is niet altijd verstandig om een octrooi aan te vragen. Als de baten niet opwegen tot de kosten bijvoorbeeld. Verdere overwegingen zijn:

  • Levenscyclus. Als die vrij kort is kun je beter geen aanvraag doen.
  • Markt. Is de markt heel klein dan heeft het weinig zin om een aanvraag te doen.
  • Alternatieven. Zijn er veel alternatieven dan is het verstandig geen aanvraag te doen.
  • Geheimhouding. Is het gemakkelijk om geheim te houden dan is een octrooi niet nodig.
  • Aantoning van inbreuk. Is het onmogelijk om een inbreuk op octrooi aan te tonen dan is het verstandig geen aanvraag te doen.
  • Voorsprong. Heb je een grote voorsprong op concurrenten dan is een octrooi niet hard nodig.
  • Imago. Soms heb je weinig aan een octrooi maar kun je wel zeggen dat je veel octrooien op je naam hebt staan.

Voordelen

Octrooien hebben verschillende voordelen. Deze voordelen gelden zowel voor de octrooihouder als voor buitenstaanders. Enkele voordelen zijn:

  • Bescherming. De octrooihouder heeft bescherming, zodat hij de enige is die het geoctrooieerde commercieel uit kan baten.
  • Het wordt openbaar. Om ergens een octrooi voor te krijgen, moet de vinding openbaar gemaakt worden. Alle octrooien zijn door iedereen in te zien. Op deze manier gaan er geen innovaties en vindingen verloren en kan de inhoud van octrooien dienen als inspiratie voor andere uitvinders.
  • Geld. Aan een octrooi is geld te verdienen door bijvoorbeeld licenties aan derden te verkopen.
  • Imago. Door sommige bedrijven worden octrooien gebruikt als statussymbool. Daarnaast telt het bij onderwijsinstellingen als zwaartellende wetenschappelijke publicatie.

Nadelen

Uiteraard hebben octrooien niet alleen voordelen, maar ook nadelen. Enkele nadelen zijn:

  • Kosten. Het kost in eerste instantie veel geld om een octrooi aan te vragen.
  • Het wordt openbaar. Terwijl het voor buitenstaanders een voordeel is dat de vinding openbaar gemaakt wordt, kan het voor de octrooihouder een nadeel zijn. Omdat het openbaar is en octrooien maximaal 20 jaar geldig zijn, mag iedereen na die 20 jaar gebruik maken van de vinding.

Leveranciers en kenniscentra

Persoonlijke instellingen
Naamruimten
Varianten
Handelingen
Navigatie
Hulpmiddelen