Auteursrecht

Uit Technotheek
Ga naar: navigatie, zoeken
Auteursrecht
Auteursrecht.jpg
Eigenschappen
Categorie: Ontwerpinformatie
Originele auteur: Ard Commandeur, Thomas Houwers en Marleen Huirne
Jaar: 2010
Wikipedia link: Copyright law of the Netherlands

Inhoud

Beschrijving

Auteursrecht is het recht wat onstaat op het moment dat er een nieuw werk gemaakt wordt in de letterkunde, kunst of ontwerp. Het werk dient een eigen en oorspronkelijk karakter te hebben. Het auteursrecht geeft de maker het alleenrecht om het werk te verveelvoudigen en te publiceren. Daarnaast bestaat het auteursrecht uit persoonlijkheidsrechten.

De persoonlijkheidsrechten beschermen het gemaakte werk tegen belediging, beschadiging, verminking of misvorming. Hierbij komt dat de persoonsrechten anderen verplichten de naam van de maker altijd correct te vermelden en het werk niet te wijzigen.

Verschillen tussen rechten

Naast het auteursrecht bestaan er nog een aantal andere rechten van intellectuele eigendom. Het verschil met andere rechten is voornamelijk dat je het auteursrecht automatisch krijgt. De andere rechten moet je deponeren. Auteursrecht beschermd het oorspronkelijke karakter van het ontwerp, terwijl de andere beschermingsmogelijkheden er zijn om bepaalde onderdelen van het ontwerp afzonderlijk te beschermen.

Zo is het merkenrecht dat merken, zoals logo’s en namen van organisaties, beschermt.

Modellenrecht lijkt op auteursrecht en behandelt de bescherming van tekeningen en modellen van het nieuwe uiterlijk van gebruiksvoorwerpen. Vaak is er een overlap tussen auteursrecht en modelrecht.

Het octrooirecht heeft betrekking op technische uitvindingen. Een octrooi of patent is een exclusief recht tot het industrieel maken of verkopen van een product.

Inbreuk op auteursrecht

Wanneer een werk zonder toestemming van de maker is gepubliceerd of geproduceerd, wordt gesproken van een inbreuk op het auteursrecht van de maker. In dit geval is het mogelijk zelf de overtreder hierop aan te spreken. Mocht dit niet werken is kan een rechtzaak te gestart worden. Hierbij beslist de rechter uiteindelijk of het werkelijk om inbreuk op het auteursrecht gaat.

Stel: Je bent net begonnen

Wanneer je als ontwerper werkt, komt het auteursrecht over jou ontwerp niet in alle gevallen jou toe. Er zijn drie mogelijke situaties:

  1. Je werkt als zelfstandig ontwerper
  2. Je werkt in opdracht
  3. Je werkt in dienstverband

De hierondergestelde regels gelden tenzij er andere afspraken worden gemaakt tussen jou als maker en de klant, opdrachtgever of werkgever.

Zelfstandig ontwerper

In dit geval werk je autonoom. Dat wil zeggen dat je een product ontwerpt en dit of zelf laat produceren, of het ontwerp verkoopt. In alle gevallen is het auteursrecht voor jou als ontwerper. Wanneer bij een autonoom ontwerpproces samengewerkt word, word het auteursrecht gedeeld. Als bijvoorbeeld een boekje wordt gemaakt met een schrijver en een illustrator, is het auteursrecht van de tekst voor de schrijver en het auteursrecht van de illustraties voor de illustrator. De illustrator mag nu zijn illustraties apart van het boekje nogmaals uitbrengen of gebruiken voor andere doeleinden. Voor het boekje zelf is toestemming nodig van zowel de schrijver als de illustrator. Wanneer één ontwerp in samenwerking van meerdere ontwerpers is gemaakt en er niet meer te achterhalen is welk deel door wie ontworpen is, word het auteursrecht verdeeld over alle ontwerpers en bij vermenigvuldiging is van alle ontwerpers toestemming nodig.

In opdracht

Wanneer je voor een opdrachtgever werkt is het auteursrecht voor jou als ontwerper, tenzij er anders wordt afgesproken in het contract. Er zijn echter drie uitzonderingen: 1) Wanneer jou werk via de opdrachtgever als organisatie openbaar gemaakt wordt, er geen naamsvermelding van jou als maker is en het aannemelijk zou zijn dat de opdrachtgever het zelf gemaakt heeft (bijvoorbeeld het logo op een verpakking), wordt de opdrachtgever volgens de auteurswet als auteursrechthebbende gezien. Om dit te voorkomen dien je een expliciet voorbehoud met de auteursrechten te maken of te zorgen voor naamsvermelding. 2) Wanneer je onder toezicht van je opdrachtgever werkt, en je weinig tot geen creatieve inbreng hebt in het ontwerp. 3) Wanneer de opdrachtgever jou werk onder zijn eigen naam als model deponeert, zijn de auteursrechten ook voor hem. Dit is een ingewikkelde situatie waarbij je juridische ondersteuning nodig hebt.

In dienstverband

Op het moment dat er sprake is van een arbeidscontract, een werkgever en een werknemer is het auteursrecht voor het bedrijf waarvoor je werkt. Ook na de beëindiging van het dienstverband mag je zonder toestemming het werk niet aanpassen of gebruiken. Stage- en freelancecontracten vallen hier niet onder (tenzij anders afgesproken).

Overdracht van auteursrecht en licentie

Auteursrecht is overdraagbaar. Je kunt het auteursrecht volledig overdragen aan bijvoorbeeld je opdrachtgever. Wanneer de opdrachtgever dit wil is het verstandig eerst goed te overleggen waarom de opdrachtgever dit wil. Volledige overdracht is vaak niet nodig. Vaak kan het ook met concrete afspraken over bepaalde wensen van de opdrachtgever. Je kunt de opdrachtgever toestemming te geven jou werk te gebruiken doormiddel van een licentie. Hierin staan duidelijke afspraken over wat de opdrachtgever gebruikt en wat hij daar dan mee mag. Meestal is 30% van het honorarium dat door de opdrachtgever betaald wordt, de vergoeding voor de licentie.

Ontwerpen op Universiteit Twente

De auteursrechten van alle ontwerpen die door studenten op de universiteit gemaakt worden voor studiepunten zijn volgens de regelementen voor Universiteit Twente zelf. Bij opdrachten en projecten waarbij er samengewerkt wordt met een bedrijf is dit met name om moelijkheden met studenten te voorkomen en de goede verstandhouding tussen het desbetreffende bedrijf en Universiteit Twente te garanderen.

Tips

  • Leg afspraken die je maakt omtrent auteursrecht zoveel mogelijk schriftelijk vast
  • Via de Belastingdienst of het BBIE (Benelux Bureau voor de Intellectuele Eigendom) kun je gratis het makerschap en de datum hiervan registreren. Hiermee kan je later aantonen dat jij op een bepaald moment een ontwerp hebt gemaakt
  • Kijk of je werk ook doormiddel van modelrecht, merkenrecht of octrooirecht kan worden beschermd. Hiervoor kun je een deskundige inschakelen
  • Wanneer er toch sprake is van volledige overdraging van het auteursrecht is het verstandig in ieder geval de collectieve rechten te behouden en goede afspraken te maken over de persoonlijkheidsrechten

Leveranciers en kenniscentra

Persoonlijke instellingen
Naamruimten
Varianten
Handelingen
Navigatie
Hulpmiddelen