Modelrecht

Uit Technotheek
Ga naar: navigatie, zoeken
Modelrecht
Modelrecht1.jpg
Eigenschappen
Categorie: Ontwerpinformatie
Originele auteur: Kai van Grunsven en Abel Gerrits
Jaar: 2010
Wikipedia link: Modellenrecht

Inhoud

Beschrijving en eigenschappen

Een model is het uiterlijk van een voortbrengsel of een deel ervan. Bij modellen gaat het over de vormgeving van twee of driedimensionale voorwerpen, zoals meubels, apparaten voor huishoudelijk gebruik, kleding en verpakkingen, maar ook bijvoorbeeld patronen en websites. Een model kan zowel tweedimensionaal als driedimensionaal zijn. In dit eerste geval spreekt men van een tekening. Om als model beschermd te zijn moet het model voldoen aan een aantal criteria. Het model moet nieuw zijn en een eigen karakter hebben. Wat betreft het nieuwheidsvereiste mag geen identiek of bijna identiek model aan het publiek beschikbaar zijn gesteld. Als een rechtbank moet beslissen of een model teveel lijkt op een reeds geregistreerd model, wordt er vaak hulp ingeschakeld van een ontwerper of deskundige op dit gebied. Deze analyseert het model en bekijkt de mate van overeenkomstigheid van essentiële details.

Tot 2006 was het Benelux modelrecht vastgelegd in de Benelux Tekeningen en Modellenwet. Vanaf toen is die wet vervangen door het Benelux Verdrag inzake de Intellectuele Eigendom (BVIE). Het modelrecht in het BVIE regelt de bescherming van een nieuwe, uiterlijke vorm van producten met een gebruiksfunctie. De wettelijke bescherming geldt alleen voor het uiterlijk van producten die een gebruiksfunctie hebben. Het modelrecht beschermt dus geen producten die slechts een decoratieve functie hebben. Deze producten vallen voor hun bescherming onder de Auteurswet. De scheidslijn tussen wèl of geen bescherming als model, ligt bij het 'praktisch nut' dat het product heeft. Een decoratief product met een praktische gebruikswaarde (bijvoorbeeld een horloge) valt daarmee binnen de definitie van een model, en geniet dus bescherming van het BVIE.

Tot 1 december 2003 gaf het modellenrecht bescherming aan het uiterlijk van een bepaald voortbrengsel met een gebruiksfunctie en wel voor die specifieke gebruiksfunctie. Was bijvoorbeeld het model van een bepaald type auto door iemand als speelgoedauto geregistreerd, dan kon hij met zijn modelrecht niet optreden tegen iemand die hetzelfde model als spaarpot gebruikte. Tegenwoordig geeft een modelregistratie bescherming ongeacht de gebruiksfunctie. Een depot van een bepaald type auto dekt nu zowel de speelgoedauto als de spaarpot.

Toepassingen

Bij het verkrijgen van modelrecht speelt registratie een hoofdrol. Om rechten op een model te verkrijgen, moet het net als bij een merk, worden geregistreerd. Het model kan worden geregistreerd voor de Benelux, Europees en ook een Internationaal modeldepot kan worden verricht. Ook hier geldt als bij de merkregistratie de regel dat indien geen inschrijving heeft plaatsgevonden, geen actie tegen inbreuk openstaat. Bij het registreren van een model moeten er een aantal documenten ingediend worden. Dit zijn de gegevens van de aanvrager, de titel of de benaming van het model en minstens 5 foto's of tekeningen van het in te dienen model.
Als toekomstige ontwerper zul je het meest te maken krijgen met het Benelux modelrecht en EU modelrecht. Een EU modelrecht geeft bescherming in de gehele EU, dus ook in Nederland. De reden waarom mensen kunnen kiezen voor bescherming in de Benelux ten opzichte van bescherming in de EU kan zijn:

  • Een kostenoverweging. De registratie in de EU is iets duurder.
  • Men heeft een product dat écht alleen in Nederland/de Benelux wordt verkocht of waarvoor alleen hier markt is (klompen, oranje-merchandise etc).
  • Men wil een beschrijving kunnen toevoegen bij de registratie van een model. Met deze beschrijving kunnen enkele details worden vastgelegd, waardoor de bescherming van een model breder wordt. Dit kan van toegevoegde waarde zijn indien er een conflict ontstaat.

Om aanspraak te kunnen maken op bescherming krachtens het Benelux-verdrag inzake de Intellectuele Eigendom moet het model worden ingeschreven bij het Benelux Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BBIE). Een model kan beschermd worden voor 5 jaar en kan telkens met een periode van 5 jaar verlengd worden tot een maximum van 25 jaar.

Voordelen

Philips Senseo
Aldi zeepdispenser

Waarom is het belangrijk om een model te registreren? Door een depot van (enkele afbeeldingen van) het model verkrijgt de modelhouder een exclusief recht op het gebruik van het model voor de gehele Benelux en kan hij zich verzetten tegen inbreuk op zijn recht door derden. Bovendien heeft hij, nadat de inschrijving van zijn model is gepubliceerd, het recht schadevergoeding te vorderen wanneer er sprake is van inbreuk op het modelrecht. Door het modelrecht op de Philips Senseo mocht ALDI de onderstaande zeepdispenser niet op de markt brengen. Dit is een voorbeeld van het exclusieve recht op het gebruik van een model.

Nadelen

Als een model op de markt wordt gebracht, is het belangrijk dat het modelrecht reeds is aangevraagd op de schaal waarop het product op de markt wordt gebracht. Indien men bijvoorbeeld in de VS een model heeft geregistreerd en als product op de markt heeft gebracht, kan het daarna niet meer in de EU worden geregistreerd. Zodra het model in de VS is geregistreerd, is het namelijk niet meer nieuw.

Een ander nadeel is dat een model beschermd kan worden voor 5 jaar en telkens met een periode van 5 jaar verlengd dient te worden tot een maximum van 25 jaar. Hierna zal het modelrecht vervallen en is het in sommige gevallen nog mogelijk om via het Auteursrecht of Merkenrecht het ontwerp te beschermen. Het modelrecht speelt na 25 jaar dus geen rol meer.

Leveranciers en kenniscentra

Persoonlijke instellingen
Naamruimten
Varianten
Handelingen
Navigatie
Hulpmiddelen