Tribologie

Uit Technotheek
Ga naar: navigatie, zoeken
Tribologie
Tribologie.jpg
Eigenschappen
Categorie: Producteigenschappen en -functies
Originele auteur: Mart Rozema en Ruud Baaijens
Jaar: 2010
Wikipedia link: Tribology

Inhoud

Inleiding

Tribologie is de wetenschap die zich bezighoudt met het bestuderen van de verschijnselen die samenhangen met wrijving, slijtage en smering. De praktische toepassing hiervan wordt ook wel tribotechniek genoemd.

Beschrijving

Wrijving vormt de basis van Tribologie. Wrijving is een som van twee verschillende soorten verschijnselen, te weten adhesieve wrijving en deformatieve wrijving. Adhesieve wrijving houdt in dat de materialen aan elkaar ‘plakken’en door moleculaire aantrekkingskracht. Hoe gladder het oppervlak, hoe groter de adhesie. Deformatieve wrijving is de mechanische weerstand op micro-schaal veroorzaakt door ruwheid. Hoe ruwer het oppervlak, des te groter de deformatieve wrijving.

Deformatieve weerstand is het resultaat van de Normaalkracht vermenigvuldigd met de wrijvingscoëfficiënt. De wrijvingscoëficiënt is afhankelijk van heel veel variabelen, en is zodoende elke situatie verschillend. In formulevorm is dit Fw=f*Fn.

Door wrijving treedt slijtage op. In de meeste gevallen is dit een ongewenst effect. In de meeste gevallen is slijtage bij wrijving tussen twee dezelfde materialen (homogene materiaalcombinaties) hoger dan bij heterogene combinaties. Er zijn verschillende vormen van slijtage, waaronder vreten, ploegen, abrasie en drukslijtage.

Toepassingen

Om wrijving en slijtage te verminderen zijn materiaalkeuze en smering van belang. Een veelgebruikt technisch onderdeel is het lager. Lagers zijn er in veel verschillende soorten en maten, waarvan glijlagers en wentellagers de belangrijkste zijn. Glijlagers zijn de simpelste vorm die er bestaat. Een al dan niet gesmeerde as in een gat kan al een glijlager genoemd worden. In zware toepassingen zoals machinebouw en automotive worden veel bronzen glijlagers gebruikt, vaak met een witmetalen voering. Deze lagers worden vaak continu onder druk gesmeerd. Kunststof glijlagers komen ook veel voor in kleine producten, en kunnen ook ongesmeerd (droog) worden toegepast. Materialen die veel worden toegepast zijn Nylon, Teflon en Delrin. Wentellagers zetten wrijvingsweerstand om in rolweerstand door middel van kogels, of naalden. Ze worden vooral toegepast bij hogere belastingen en toerentallen. Ook zijn wentellagers preciezer en hebben ze een lage wrijvingscoefficient.

Voordelen

De kennis van de tribologie heeft veel voordelen. Het kunnen controleren en voorspellen van wrijving en slijtage biedt ongekende mogelijkheden.

Milieuaspecten

Wrijving is een belangrijke factor bij het verbruik van materiaal en energie. Kennis van tribologie heeft dus een indirecte maar significante invloed op het milieu. Het verlagen van wrijving en slijtage kan een grote bijdrage leveren aan het milieu. Een smeermiddel daarentegen is van zichzelf milieubelastend, ook door de vele additieven (doops) die hierin gebruikt worden.

Leveranciers en kenniscentra

TNO – afdeling Tribologie
De Rondom 1
5612 AP Eindhoven
Postbus 6235
5600 HE Eindhoven
T 040 265 00 00

Persoonlijke instellingen
Naamruimten
Varianten
Handelingen
Navigatie
Hulpmiddelen