Tuften

Uit Technotheek
Ga naar: navigatie, zoeken
Tuften
250px
Eigenschappen
Categorie: Technieken
Originele auteur: Laura de Ruijter en Marleen Schreurs
Jaar: 2010
Wikipedia link: Tuften

Inhoud

Beschrijving

Aan het eind van de jaren vijftig is een techniek ontstaan die men tuften noemt. Aan deze techniek ligt een fabricagetechniek ten grondslag die is afgeleid van de naaimachine, maar dan op vier of vijf meter breedte. Over de hele breedte van de machine zijn honderden naalden opgesteld. Elke naald steekt een doorlopende draad heen en terug door het grondweefsel. Bij het terugkeren van de naald wordt een lus gevormd die al dan niet wordt doorgesneden. Als laatste wordt er aan de achterzijde een latex laag aangebracht zodat de draden vastzitten.

Proces en gereedschap

Tegenwoordig zijn er twee veelgebruikte manieren van tuften, er kan machinaal getuft worden of met behulp van een tuftgeweer. De verschillende processen worden hieronder verder toegelicht.

De tuft machine

Het ontwerp wordt ingevoerd in een ontwerpprogramma zoals Hitex Tuft Crad. Hierin kan bijvoorbeeld de lengte van de tuften worden geprogrammeerd en wel of geen lus.

Machinaal tuften
Lussenpool
Gesneden pool

Het tuftproces begint met het opzetten van klossen met garens op rekken. Na het opzetten worden de garens door kleine buisjes naar de naalden in de tuftmachine geleid met behulp van luchtdruk. Tijdens het tuften brengt een naald het garen door een gronddoek. Een looper of haak pakt de draad op, waardoor een lus ontstaat, het resultaat hiervan wordt lussenpool genoemd. Als een mes de lussen doorsnijdt ontstaat er een gesneden pool. Tuftmachines worden onderscheiden in de verschillende afstanden tussen de naalden (delingen). Afhankelijk van de deling heeft een tuftmachine tussen de 450 en 2000 naalden. Op een tuftmachine kunnen verschillende dessins ontwikkeld worden door te kiezen voor combinaties van kleuren of door met hoogteverschillen te tuften. Het product wat van de tuftmachine af komt wordt een moederrol genoemd. Dit is een rol van 4 of 5 meter breed en een lengte van ongeveer 200 meter.

Nadat het hele tuftproces heeft plaatsgevonden moeten de draden nog vastgemaakt en afgewerkt worden. Dit kan op verschillende manier gebeuren. Het begint altijd met een latex laag die door een coatingmachine via een soort wals over de gehele breedte van het tapijt aangebracht. De eerste latexlaag, heeft tot doel de draden van het tapijt vast te zetten. Vervolgens wordt er een tweede laag aan gebracht, bestaande uit textiel (bijvoorbeeld jute), pvc of een schuimlaag.

Het tuftgeweer

Werking tuftgeweer
Tuftgeweer

Het tuftgeweer wordt vaak in combinatie met het machinaal tuften gebruikt. Als er fouten optreden, bijvoorbeeld doordat de draad uit de naald gaat, wordt dat deel losgehaald en met het tuftgeweer opnieuw getuft. Er zijn ook ateliers waar het gehele tapijt met het tuftgeweer getuft wordt. Op deze manier kunnen ingewikkelde patronen bewerkstelligd worden.

Het tuftgeweer heeft een holle naald waar het garen doorheen loopt. Zodra de holle naald door de achterkant gestoken is, wordt het garen er door middel van luchtdruk doorheen geschoten, waardoor een lus gevormd wordt. Om een gesneden draad te produceren, zit er een roterend mesje achter de holle naald. De afgesneden draad wordt daarna door de holle naald geblazen zoals een ongesneden draad.

Materialen

Bij machinaal tuften en tuften met een tuftgeweek kan er gewerkt worden met verschillende garens. De voornaamste zijn polyamide, polyethyleen en voorgeverfde garens. Bij het tuftgeweer wordt er ook vaak wol gebruikt. De eerste backing is gemaakt van latex. De tweede laag bestaat vaak uit jute, pvc of schuim.

Toepassingen

Tapijt

De bekendste toepassing van tuften is het maken van tapijt en is veelal terug te vinden in het interieur. Patronen in tapijten zijn op verschillende manieren te creëren. Ten eerste door middel van hoogte verschillen: door de lengtes van de tuften te laten verschillen. Ook is dit mogelijk door wisselend gesneden pool en lussenpool te gebruiken. De derde mogelijkheid is door verschillend kleurgebruik van het gebruikte garen. Machinaal zijn deze dessins alleen mogelijk in de lengterichting. Voor andere patronen zou men moeten verven of een tuftgeweer moeten gebruiken. Er worden twee backings gebruikt, namelijk: een latex laag en een afwerkingslaag.

Kunstgras

Een minder bekende, maar wel veel voorkomende toepassing is het maken van kunstgras. Het wordt over het algemeen vooral gebruikt voor sporttereinen. Ook wordt het gebruikt in perkjes of bij aankleding van tuinen. De productie van kunstgras lijkt erg op de productie van tapijt. Maar toch kan de machine die gebruikt wordt om tapijt te tuften niet gebruikt worden om kunstgras te tuften en vise versa. Bij het tuften van kunstgras is het aantal naalden afhankelijk van de gewenste kwaliteit en het doel van het kunstgras. De kunstgrasvezels die gebruikt worden voor kunstgras zijn 4, 6 of 8 bandjes die met elkaar verstrengeld zijn tot één grassprietje. Om de vezels in de draagdoek te verankeren wordt alleen een laag vloeibare latex aangebracht die in een oven bij 85° C wordt uitgehard. Voor zover mogelijk zal de belijning van het sportterrein meteen mee getuft worden. Dat is alleen mogelijk voor rechte lijnen die in de lengte van de rol liggen. De andere lijnen, bijvoorbeeld de middencirkel, worden apart getuft en bij de plaatsing in het terrein gelegd. Kunstgras is leverbaar in allerlei kleuren, zelfs roze. Dit wordt gebruikt voor de aankleding van tuinen.

Overige toepassingen

Wat eventuele andere toepassingen zouden kunnen zijn:

  • Tapijten tuften voor het bekleden van meubilair, op te hangen als schilderij, wandkleed of eventueel behang.
  • De getuft stroken zijn te verwerken in accessoires, zoals tassen.
  • Er zouden ook getufte stukjes in kinder speelgoed verwerkt kunnen worden.

Voor- en nadelen

Het voordeel van tuften is dat het een snelle en goedkope productiemethode is. Knopen en mechanisch weven zijn beide trager dan tuften en hebben ook een hogere kostprijs. Het nadeel van tuften is echter dat er op dit moment nog een milieuonvriendelijkere backing nodig is om de draden vast te zetten. Het nadeel van machinaal tuften is dat er alleen patronen in de lengterichting gemaakt kunnen worden, anders zou er met het tuftgeweer getuft moet worden. Ook kunnen de patronen verkregen worden door een wit tapijt te tuften en het hierna te kleuren met verfinjecties.

Milieuaspecten

De milieuvriendelijkheid van het tuftproces verschilt per proces. Dit ligt aan de keuze van het soort draad en het soort backing, die in meer of mindere mate recyclebaar zijn. De soort backing is hierbij vooral bepalend. Tijdens het tuftproces treden er verder geen noemenswaardige emissie naar de lucht op. Ook is er geen sprake van geurhinder ten gevolge van het tuftproces. Tijdens het afwerkingsproces treedt echter wel noemenswaardige emissie op, namelijk de emissie van ammoniak, styreen, zink en dithiocarbamaten. Ten gevolge van de schoonmaakactiviteiten worden de in de apparatuur achtergebleven latex- of compoundrestanten via het spoelwater afgevoerd.

Op dit moment is 70% van het kunstgrastapijt recyclebaar. De draden kunnen helemaal gerecycled worden, alleen de latex backing vormt een probleem. Op dit moment is hierin een verandering te zien: steeds meer bedrijven gaan over op een pu coating (Polyurethaan coating). De voordelen van pu coating t.o.v. latex zijn dat er geen water nodig is tijdens het fabricage- of schoonmaakproces, er tot 90 procent minder energieverbruik is bij productie, er tot 30 procent minder grondstoffenverbruik is en dat het systeem flexibeler is en dus makkelijker te installeren.”

Leveranciers en kenniscentra

Persoonlijke instellingen
Naamruimten
Varianten
Handelingen
Navigatie
Hulpmiddelen